Trong bối cảnh hợp tác kinh tế Việt Nam – Campuchia tiếp tục phát triển mạnh mẽ, Bộ Công Thương đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định việc áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với một số mặt hàng nhập khẩu có xuất xứ từ Campuchia trong giai đoạn 2025–2026. Đây được xem là bước triển khai quan trọng nhằm thực thi thỏa thuận song phương ký ngày 28/4/2025 giữa Chính phủ hai nước, đồng thời thúc đẩy thương mại ổn định, bền vững tại khu vực biên giới và trong toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản.
Theo nội dung dự thảo, Thông tư tập trung điều chỉnh cơ chế hạn ngạch thuế quan cho hai mặt hàng chính: gạo và lá thuốc lá khô. Đây đều là những mặt hàng có kim ngạch thương mại ổn định giữa hai quốc gia và đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nông dân Campuchia, đồng thời phục vụ nhu cầu nguyên liệu sản xuất trong nước của Việt Nam. Việc áp dụng thuế suất ưu đãi 0% thông qua cơ chế hạn ngạch không chỉ tạo điều kiện giảm chi phí cho doanh nghiệp Việt Nam, mà còn góp phần tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa nhập khẩu trong bối cảnh thương mại khu vực có nhiều biến động.
Bộ Công Thương cho biết việc xây dựng dự thảo Thông tư nhằm bảo đảm thực thi đầy đủ các cam kết trong Điều 3 và Điều 4 của Bản Thỏa thuận song phương Việt Nam – Campuchia, đồng thời tuân thủ Luật Quản lý ngoại thương và các văn bản hướng dẫn có liên quan. Quá trình soạn thảo được thực hiện theo tinh thần đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp và không phát sinh thêm điều kiện kinh doanh mới. Đây cũng là một trong những nguyên tắc xuyên suốt của Bộ Công Thương trong giai đoạn cải cách thủ tục hành chính hiện nay.
Theo dự thảo, lượng hạn ngạch nhập khẩu đối với hai mặt hàng được xác định như sau:
-
Gạo: 300.000 tấn/năm
-
Lá thuốc lá khô: 3.000 tấn/năm
Đáng chú ý, hạn ngạch dành cho mặt hàng lá thuốc lá khô được thiết kế nằm trong tổng lượng hạn ngạch thuế quan áp dụng chung cho tất cả thành viên WTO mà Việt Nam công bố hàng năm. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm nguyên tắc đối xử bình đẳng với Campuchia cũng như với các đối tác thương mại quốc tế khác, đồng thời giảm thiểu vướng mắc trong khâu phân giao, kiểm soát và cấp phép.
Đối với đối tượng được hưởng hạn ngạch, dự thảo không giới hạn thương nhân tham gia nhập khẩu gạo. Điều này bảo đảm sự tham gia rộng rãi của doanh nghiệp, giúp thị trường vận hành theo cơ chế cạnh tranh lành mạnh. Riêng mặt hàng lá thuốc lá khô sẽ chỉ được phân bổ cho các thương nhân đã có Giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá hoặc Giấy phép chế biến nguyên liệu thuốc lá, nhằm bảo đảm nguyên liệu được sử dụng đúng mục đích, phục vụ sản xuất thuốc lá điếu tiêu thụ trong nước.
Dự thảo Thông tư tiếp tục duy trì cơ chế trừ lùi tự động tại cơ quan hải quan đối với mặt hàng gạo. Đây là phương thức đã được áp dụng nhiều năm qua và được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao vì giúp tiết kiệm thời gian, không phát sinh thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu liên tục. Với mặt hàng lá thuốc lá khô, dự thảo giữ nguyên cơ chế cấp Giấy phép nhập khẩu theo quy định hiện hành, bảo đảm sự chặt chẽ trong quản lý lĩnh vực kinh doanh đặc thù.
Thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 31/12/2026. Một điểm đáng chú ý là dự thảo nêu rõ: nếu các lô hàng nhập khẩu từ ngày 28/4/2025 đã đáp ứng đủ điều kiện ưu đãi nhưng doanh nghiệp phải nộp thuế theo mức cao hơn, cơ quan hải quan sẽ thực hiện hoàn lại phần thuế chênh lệch theo quy định. Quy định này thể hiện sự đồng bộ giữa chính sách mới và thực tiễn thương mại, đồng thời giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp trong giai đoạn chính sách đang được chuyển tiếp.
Việc xây dựng và ban hành Thông tư mới không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật trong quản lý ngoại thương, mà còn khẳng định nỗ lực thúc đẩy thương mại Việt Nam – Campuchia theo hướng ổn định, cân bằng và bền vững. Gạo và lá thuốc lá khô là hai trong số các mặt hàng nông sản chủ lực của Campuchia; việc được hưởng ưu đãi thuế suất 0% khi xuất khẩu vào Việt Nam giúp Campuchia mở rộng thị trường, tăng thu nhập cho nông dân, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam chủ động nguồn nguyên liệu.
Đối với Việt Nam, cơ chế hạn ngạch thuế quan minh bạch, rõ ràng và dễ thực hiện sẽ tạo nền tảng cho các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và tiêu thụ lương thực ổn định hơn trong giai đoạn 2025–2026. Đồng thời, đây cũng là bước triển khai các chính sách thương mại phù hợp với cam kết quốc tế, góp phần tăng cường vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.
Hiện dự thảo Thông tư và hồ sơ thuyết minh đã được Bộ Công Thương đăng tải công khai. Bộ đề nghị các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp tích cực đóng góp ý kiến để hoàn thiện văn bản trước khi ban hành chính thức. Việc tham gia góp ý không chỉ giúp chính sách sát thực tế hơn mà còn thể hiện trách nhiệm chung trong việc xây dựng môi trường thương mại thông thoáng, hiện đại và hội nhập sâu rộng.
Tạp Chí Khmer – Việt.
