Trong những năm gần đây, Campuchia nổi lên như một “điểm nóng” của các hoạt động lừa đảo xuyên quốc gia. Những đường dây lừa đảo tinh vi, sử dụng công nghệ cao và được tổ chức như mô hình công ty khép kín, đã thu hút hàng chục nghìn lao động từ nhiều quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Chỉ tính riêng từ đầu năm 2025 đến nay, những chiến dịch truy quét mạnh tay do Chính phủ Campuchia triển khai đã vén lên bức màn về những “trung tâm scam” hoạt động quy mô, bạo lực và có tính quốc tế hóa cao.
Theo thông tin từ cảnh sát và báo chí Campuchia, trong vòng ba tuần gần nhất, lực lượng chức năng đã bắt giữ hơn 2.100 người trong các đợt truy quét liên tiếp nhắm vào các cơ sở nghi là trung tâm lừa đảo trực tuyến quy mô lớn. Các đối tượng bị bắt đến từ nhiều quốc gia: Campuchia, Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, Hàn Quốc, Bangladesh, Pakistan… Điều này cho thấy mức độ “đa quốc tịch” của lực lượng tham gia vận hành các đường dây scam và cũng phản ánh tính chất phức tạp trong việc xử lý loại tội phạm này.
Đáng chú ý, trong nửa đầu năm 2025, Campuchia đã bắt giữ hơn 2.400 nghi phạm liên quan đến lừa đảo mạng. Riêng tháng 10 và tháng 11, số lượng bị bắt tăng vọt, khiến cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm. Thủ tướng Hun Manet lên tiếng yêu cầu các bộ ngành và địa phương phải hành động quyết liệt, đồng thời cảnh cáo những cán bộ có dấu hiệu “bảo kê” hoặc nhắm mắt làm ngơ cho tội phạm công nghệ cao hoạt động.
Một trong những điểm nóng của vấn đề là sự tham gia của công dân Việt Nam. Theo báo cáo từ lực lượng chức năng, Campuchia đã trục xuất khoảng 161 công dân Việt Nam được cho là liên quan đến hoạt động lừa đảo trực tuyến. Bên cạnh đó, nhiều nhóm người Việt bị dụ dỗ sang Campuchia với lời hứa “việc nhẹ, lương cao”, nhưng thực chất bị đưa vào các công ty scam, nơi họ bị ép buộc gọi điện, nhắn tin hoặc dựng kịch bản để lừa đảo nạn nhân tại nhiều quốc gia.
Nhiều vụ việc đã gây xôn xao dư luận: 64 người Việt chạy thoát khỏi một trung tâm lừa đảo và được lực lượng biên phòng tiếp nhận, hay trường hợp 39 người Việt bị giam giữ trái phép trong một tòa nhà được tổ chức như công ty, sau đó được giải cứu tại khu vực Bavet – Mộc Bài. Một số nhóm khác, dù được giải cứu về Việt Nam, nhưng bị phát hiện tiếp tục quay lại con đường lừa đảo, lập các “ổ scam” nhỏ ngay trong nước. Điều này phản ánh tác động dài hạn và dai dẳng của mô hình lừa đảo đường dây xuyên biên giới.
Các tổ chức quốc tế như Amnesty International cũng đưa ra báo cáo cảnh báo rằng nhiều “cơ sở scam” ở Campuchia hoạt động không khác gì mô hình lao động cưỡng bức. Người lao động – chủ yếu là thanh niên – bị lừa sang làm việc, sau đó bị giữ hộ chiếu, bị đe dọa bằng bạo lực, bị ép phải làm việc nhiều giờ trong môi trường giám sát nghiêm ngặt. Những ai chống đối có thể bị đánh đập, bán sang cơ sở khác hoặc yêu cầu gia đình chuộc với số tiền lớn.
Bên cạnh đó, nhiều đường dây lừa đảo quy mô hàng nghìn tỷ đồng có liên quan đến người nước ngoài hoạt động tại các khu vực riêng biệt như “Kim Sa 2”. Một tổ chức lừa đảo trị giá hơn 1.800 tỷ đồng do người Trung Quốc đứng đầu đã bị bóc gỡ đầu năm 2025, cho thấy mức độ nguy hiểm và quy mô tài chính khổng lồ của các đường dây này. Không chỉ Campuchia, Việt Nam cũng phối hợp phá nhiều đường dây liên quốc gia, như vụ 13 đối tượng ở Thanh Hóa câu kết với người nước ngoài để vận hành hệ thống lừa đảo từ Campuchia sang Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, quan hệ hợp tác an ninh Việt Nam – Campuchia càng trở nên quan trọng. Hai nước thường xuyên phối hợp chia sẻ thông tin, dẫn độ, hỗ trợ người dân bị lừa sang Campuchia. Lực lượng biên phòng và cảnh sát hai bên biên giới tăng cường trao đổi để ngăn chặn tình trạng vượt biên trái phép và môi giới lao động trái pháp luật – vốn là nguồn cung nhân lực chính cho các trung tâm scam.
Tuy vậy, theo nhiều chuyên gia, việc truy quét chỉ là giải pháp tình thế. Để giải quyết tận gốc, cần có chiến lược quốc gia về việc kiểm soát lao động bất hợp pháp, quản lý khu kinh tế, siết chặt đầu tư nước ngoài vào các cơ sở có dấu hiệu nghi vấn, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về các thủ đoạn lừa đảo “việc nhẹ lương cao”. Công tác truyền thông cảnh báo cần được triển khai liên tục, đặc biệt tại các địa phương có nhiều người di cư lao động tự phát.
Về phía người dân Việt Nam, những lời dụ dỗ sang Campuchia làm việc với mức lương “trên trời” đã trở thành cái bẫy phổ biến. Nhiều trường hợp chỉ khi bị ép buộc gọi điện lừa đảo, bị đánh đập hoặc bỏ đói mới nhận ra bản chất thật sự của những lời mời gọi đó. Lực lượng chức năng khuyến cáo tuyệt đối không làm việc thông qua môi giới trái phép, không tin vào lời hứa lương cao, và luôn kiểm tra kỹ thông tin doanh nghiệp khi ra nước ngoài lao động.
Tình trạng lừa đảo trực tuyến tại Campuchia vẫn là một vấn đề phức tạp, song với các chiến dịch truy quét mạnh tay và sự hợp tác quốc tế ngày càng chặt chẽ, hy vọng rằng trong thời gian tới, hoạt động của các đường dây scam sẽ bị thu hẹp. Tuy nhiên, bài toán cốt lõi vẫn nằm ở việc nâng cao nhận thức, phòng ngừa từ gốc và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tuyển dụng xuyên biên giới.
Tạp Chí Khmer – Việt.
