Trong nhịp thở lặng lẽ của lịch sử, có những dòng chảy không bao giờ tắt. Đó là hành trình tìm lại dấu chân người đã khuất, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về đất mẹ. Nhiều năm qua, công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại Campuchia không chỉ là nhiệm vụ thiêng liêng mang giá trị nhân văn sâu sắc, mà còn là biểu tượng sống động cho tình đoàn kết, hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và Campuchia. Khi hai quốc gia tiếp tục tăng cường phối hợp, hành trình tri ân này ngày một trở nên đầy đủ, trọn vẹn và lắng đọng hơn.
Từ những ngày đầu khởi động công tác quy tập, các Đội K của Việt Nam đã miệt mài lội núi, băng rừng, vượt qua những vùng đất còn lưu giữ ký ức chiến tranh. Các anh là người tiếp bước những đồng chí năm xưa, đi tìm đồng đội của mình trong sự kiên trì và lòng trân trọng sâu sắc. Mỗi thông tin được nhân dân Campuchia cung cấp, mỗi di vật được tìm thấy, mỗi nén nhang thắp lên bên nấm mộ mới phát hiện đều chứa đựng một câu chuyện, một phần ký ức của hai dân tộc từng sát cánh trong những năm tháng gian khổ.
Trong những năm gần đây, chính quyền Campuchia ở các tỉnh như Kampong Cham, Tbong Khmum, Ratanakiri, Mondulkiri… đã tích cực phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng tìm kiếm của Việt Nam. Ngoài những buổi làm việc chính thức, rất nhiều người dân Campuchia tự nguyện cung cấp thông tin về các khu vực từng có chiến sự, kể lại những ký ức mà họ hoặc gia đình họ lưu giữ qua nhiều thế hệ. Những cuộc trò chuyện mộc mạc bên mái nhà sàn, những câu chỉ dẫn giản dị trong rừng sâu đã trở thành kim chỉ nam giúp đội tìm kiếm tiếp cận chính xác các vị trí nghi vấn.
Theo báo cáo của các địa phương, qua nhiều mùa khô, đã có hàng nghìn hài cốt liệt sĩ được tìm thấy và đưa về Việt Nam. Công tác quy tập hài cốt mỗi năm đều đạt tiến độ ổn định và mang lại kết quả rõ nét. Đây không chỉ là thành quả của sự nỗ lực từ phía Việt Nam, mà còn là minh chứng cho tình cảm thủy chung, son sắt của nhân dân Campuchia dành cho những người đã hy sinh vì hòa bình, vì tình hữu nghị giữa hai nước.
Cùng với việc tìm kiếm, nhiều hoạt động tri ân và lễ tưởng niệm được tổ chức trang trọng. Những buổi lễ hồi hương hài cốt liệt sĩ luôn diễn ra trong không gian linh thiêng, khi các đội hình nghiêm trang đưa các anh về với đất mẹ. Trên mỗi hành trình đưa đón ấy, người dân hai nước đều cùng dừng lại vài phút lặng im, để tri ân những người chiến sĩ đã ngã xuống trong những năm tháng đầy bão tố. Khoảnh khắc ấy như một lời nhắc nhẹ với thế hệ hôm nay: hòa bình không phải món quà tự nhiên có được.
Sự phối hợp giữa Việt Nam và Campuchia trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cũng đã được nâng lên tầm cao mới thông qua các biên bản hợp tác, hội nghị song phương, cũng như các cơ chế phối hợp giữa bộ đội địa phương hai nước. Những cuộc gặp gỡ định kỳ giúp rà soát thông tin, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy tiến độ trong từng giai đoạn. Đây là cơ sở quan trọng để hai bên duy trì sự thông suốt và hiệu quả trong mọi hoạt động liên quan.
Một điểm nổi bật trong thời gian gần đây là việc số lượng thông tin từ nhân dân Campuchia ngày một tăng. Nhiều người trẻ Campuchia dù không trải qua thời chiến nhưng vẫn chủ động tìm hiểu, lắng nghe câu chuyện từ ông bà, cha mẹ để chia sẻ lại với lực lượng tìm kiếm của Việt Nam. Điều này cho thấy giá trị của tình hữu nghị Việt Nam – Campuchia đang được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Nó không chỉ là ký ức của thế hệ trước mà đang trở thành ý thức trách nhiệm của cả một xã hội.
Nhìn về tương lai, hai nước thống nhất tiếp tục củng cố phối hợp, mở rộng phạm vi tìm kiếm, ứng dụng công nghệ và tăng cường trao đổi dữ liệu. Mục tiêu chung là đưa tất cả liệt sĩ Việt Nam hy sinh tại Campuchia trở về quê hương. Dù nhiệm vụ còn nhiều khó khăn, nhưng hành trình này luôn được tiếp sức bởi lòng biết ơn, sự đồng hành của người dân Campuchia và quyết tâm của các lực lượng chức năng hai nước.
Giữa đại ngàn thăm thẳm, những nấm mộ mới tìm thấy như những nốt lặng ngân dài trong bản hùng ca của hai dân tộc. Mỗi mùa khô đi qua, thêm một phần lịch sử được hoàn thiện, thêm một gia đình Việt Nam tìm lại người thân, thêm một lời hứa với quá khứ được thực hiện. Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ của hôm nay mà còn là hành trình gìn giữ ký ức, xây dựng tương lai bằng sự trân trọng quá khứ.
Trong ánh chiều rơi trên đường biên giới, hình ảnh các chiến sĩ Đội K lại chuẩn bị cho một mùa tìm kiếm mới. Những bước chân bền bỉ của họ kết nối hai miền ký ức Việt Nam – Campuchia, thắp lên ngọn lửa tri ân và tình hữu nghị. Và khi một liệt sĩ được tìm thấy, không chỉ Việt Nam xúc động, mà cả đất nước Campuchia cũng lặng im chia sẻ. Bởi sự hy sinh của các anh đã từng góp phần đem đến hòa bình cho cả hai dân tộc.
Tạp Chí Khmer – Việt.
